Aylık ders hakkı, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden bir öğrencinin, MEB eğitim desteği kapsamında bir takvim ayında alabileceği ders sayısıdır. Yaygın bilinen kural, öğrenci başına ayda 8 saat bireysel eğitim ve 4 saat grup eğitimidir. Bu hak öğrenciye, kuruma değil; öğrenci ay içinde kurum değiştirse de aynı ay için ikinci bir hak doğmaz.
Bu rehber hakkın nasıl işlediğini, grup dersinin şartını, ders programını planlarken yaşanan yığılma sorununu ve ay içinde hakkın dolması, okul saati çakışması, resmî tatil gibi durumlarda ne yapılacağını anlatır. Ay içindeki kalan hakkı görmek için aylık ders hakkı takibi sayfasını kullanabilirsiniz.
8 bireysel + 4 grup: hak neyi kapsar?
Hak, takvim ayı bazında sayılır ve iki ayrı kova gibi çalışır: bireysel kova ve grup kovası birbirine aktarılmaz. 8 bireysel dersin 6’sı yapıldıysa kalan 2’si grup dersi olarak kullanılamaz; grup hakkı kullanılmadıysa bireysele dönüşmez. Her iki hakkın da karşılığı eğitim desteği tebliğinde ayrı tutar olarak belirlenir.
| Ders türü | Aylık hak | Şart |
|---|---|---|
| Bireysel eğitim | 8 saat | Geçerli RAM raporu ve raporda öğrencinin destek eğitim programı |
| Grup eğitimi | 4 saat | RAM raporunda grup eğitimi kararı; uyumlu grup |
Ders süresi için yaygın uygulama, ders + aile bilgilendirmesi + arayı kapsayan bir ders bloğudur; dakika dağılımını yönetmelik metninden doğrulayın. Hak "saat" olarak anılsa da pratikte ders bloğu sayısı olarak planlanır.
Hak, öğrencinin RAM raporunda yazan destek eğitim programı içinde kullanılır: görme, işitme, dil ve konuşma, bedensel, otizm, zihinsel ya da öğrenme güçlüğü. Raporda birden fazla program kararı olan öğrencide bile aylık hak öğrenci başına sayılır; programlar arasında nasıl bölüneceğini rapor ve yönetmelik belirler. Ay içinde verilen her dersin programı ve modülü, ders kaydında ve PKT’de açıkça yazmalıdır; programı belirsiz ders, aylık hakkın hangi kovasından düştüğü tartışmalı hâle gelir.
Grup dersi için RAM raporu şartı
En sık yapılan hatalardan biri, 4 saatlik grup hakkını her öğrenci için "otomatik" saymaktır. Grup dersi yalnız RAM raporunda (özel eğitim değerlendirme kurulu raporu) grup eğitimi kararı bulunan öğrenciye yazılabilir. Raporda yalnız bireysel eğitim kararı varsa o öğrencinin aylık hakkı 8 bireysel derstir; grup dersi yazılırsa ödemeye dönüşmez ve denetimde gerçek dışı beyan sayılabilir.
- Yeni kayıtta RAM raporunun karar bölümünü okuyun; "bireysel" ve "grup" kararlarını öğrenci kartına ayrı işleyin.
- Rapor yenilendiğinde kararı yeniden kontrol edin; önceki raporda olan grup kararı yeni raporda kalkmış olabilir.
- Grubu kurarken öğrencilerin aynı program ve modülde, RAM raporunda aynı ihtiyaç bölümünde olmasına dikkat edin; ayrıntı için grup eğitimi kuralları rehberine bakın.
Günlük ve haftalık yığılma sorunu
Yönetmelik aylık hakkı belirler; ayın içine nasıl dağıtılacağını kuruma bırakır. Bu serbestlik iki uçta sorun üretir. Bir uçta, 8 bireysel dersin ilk iki haftaya sıkıştırılıp ayın geri kalanında öğrencinin hiç gelmemesi; diğer uçta, ayın son haftasında "hakkı yakmamak için" öğrenciye günde 3-4 ders yazılması. İkisi de öğrenci için verimsiz, denetim için şüphelidir.
Bu yüzden iyi kurumlar aylık hakkın üstüne kendi dağıtım ilkelerini koyar: bireysel dersleri haftalara dengeli yaymak, aynı güne birden fazla ders yığmamak, telafiyi normal derslerin arasına serpiştirmek. Planlama yazılımları da bu ilkeleri kural olarak uygular; hangi tavanların uygulandığı üründen ürüne değişir.
Dengeli bir ay planı şöyle görünür: bireysel dersler haftada 2, dört haftaya yayılmış; grup dersleri haftada 1; öğrencinin haftalık toplamı 3 ders, günde en fazla 1-2. Bu dağılım öğrencinin düzenli gelmesini, eğitmenin aynı öğrenciyle aralıklı çalışmasını ve BKDS kayıtlarının aya yayılmasını sağlar. Ay sonuna doğru boş kalan hak, telafi değil kullanılmamış haktır; yalnız planlanmış ve yapılamamış ders telafiye dönüşür.
Ay içinde hak dolunca ne olur?
Öğrencinin 8 bireysel dersi ayın 20’sinde tamamlandıysa, ayın kalanında verilen bireysel ders eğitim desteği kapsamına girmez. Kurum dersi verebilir ama MEB’den karşılığını alamaz; dersin ücretini veliden talep edecekse bunu ücretli birey kuralları çerçevesinde, ücret ilanına uygun ve kayıtlı şekilde yapmalıdır. Kayıt dışı "ek ders", denetimde en çok sorun çıkaran kalemdir.
Okul saati çakışması ve resmî tatiller
Örgün eğitime devam eden öğrencinin dersi okul saatiyle çakışamaz; öğrencinin okul programını kayıt sırasında alın ve ders saatlerini okul çıkışına ya da hafta sonuna planlayın. Okul saatinde görünen bir ders, hem okul devamsızlığı hem de "yapılmamış ders" sorusunu birlikte doğurur.
- Okul programını dönem başında ve değiştiğinde (ikili öğretim, yarıyıl) yeniden alın; eski programa göre planlanan ders çakışmayı sonradan üretir.
- Okul çağı dışındaki (okul öncesi veya yetişkin) öğrencilerde bu kısıt yoktur; sabah saatlerini bu öğrencilere ayırmak eğitmen programını rahatlatır.
- Öğrencinin okul servisi ve ulaşım süresini de hesaba katın; okul çıkışından hemen sonraya yazılan ders sık sık "gelmedi" ile sonuçlanır.
Resmî tatiller ise iki farklı sonuç doğurur. Takvimde önceden belli olan resmî tatil günlerine ders planlanmaz; bu günler ay planından baştan çıkarılır. Bakanlık, valilik veya kaymakamlığın sonradan aldığı tatil kararı (kar tatili, afet vb.) nedeniyle yapılamayan planlı ders ise telafi hakkına dönüşür. Aradaki fark önemlidir: birincisi planlama meselesi, ikincisi belgelenmesi gereken bir telafi kaydıdır.
Aylık hakkı yazılımda takip etmek
Aylık hak, grup kararı, dağıtım ilkeleri, okul saatleri ve tatil günleri tek bir öğrenci için bile beş ayrı kısıttır; 100 öğrencide bunu elle tutmak mümkün değildir. Edisify, ders programına yazılan her dersi bu kısıtlara karşı anında kontrol eder: hakkı dolan öğrenciye ders yazılamaz, grup kararı olmayan öğrenci gruba eklenemez, resmî tatil günleri kilitlidir ve her öğrencinin kalan hakkı program ekranında görünür.