RAM raporu, halk arasında kullanılan addır; resmî adı özel eğitim değerlendirme kurulu raporudur. Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) bünyesindeki kurul, çocuğunuzu değerlendirir ve hangi destek eğitim programından, hangi modüllerden, bireysel mi grup olarak mı ve hangi tarihe kadar eğitim alacağını bu raporla belirler. Rapor, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde ücretsiz (MEB destekli) eğitim almanın tek anahtarıdır: rapor yoksa kurum çocuğunuza destek eğitimi veremez, rapor bitmişse ödeme durur.
Bu yazı veliler içindir. Başvurudan raporun kuruma teslimine kadar süreci, raporda ne yazdığını ve süresi dolunca ne yapmanız gerektiğini adım adım anlatır. Süreler ve belgeler RAM’dan RAM’a küçük farklar gösterebilir; kesin liste için bağlı olduğunuz RAM’ı arayın.
RAM’a nasıl başvurulur?
Başvuru, çocuğunuzun ikametine göre bağlı olduğu ilçenin RAM’ına yapılır. İki yoldan biriyle gelinir: okul üzerinden (sınıf ya da rehber öğretmeni çocuğun özel eğitim ihtiyacını fark edip yönlendirme formu düzenler) ya da doğrudan veli başvurusuyla. Her iki yolda da RAM, çocuğun durumunu gösteren bir sağlık belgesi ister.
- 01
Sağlık kurulu raporu (ÇÖZGER) alın
ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu), yetkili hastanenin sağlık kurulunca düzenlenen ve çocuğun özel gereksinim alanını belirten rapordur. 2019 tarihli yönetmelikle eski "engelli sağlık kurulu raporu"nun yerini almıştır. Hastaneden randevu alıp ilgili bölümlerde (çocuk psikiyatrisi, çocuk nörolojisi, KBB, göz, fizik tedavi vb.) muayene olunur; kurul raporu düzenler.
- 02
Okuldan yönlendirme isteyin (okula gidiyorsa)
Çocuğunuz okula devam ediyorsa okulun rehberlik servisi "eğitsel değerlendirme isteği formu" düzenler ve RAM’a iletir. Okul öncesi ya da okula gitmeyen çocuklar için bu adım yoktur; doğrudan başvurulur.
- 03
RAM’a başvuru yapın ve randevu alın
Nüfus cüzdanı, ÇÖZGER raporu, varsa okul yönlendirme formu ve önceki RAM raporlarıyla RAM’a gidilir. RAM randevu verir; bekleme süresi ilçeye ve döneme göre değişir, bunu başvururken sorun.
- 04
Değerlendirmeye çocuğunuzla katılın
Randevu gününde çocuğunuz RAM’daki uzmanlarca değerlendirilir; sizinle de görüşme yapılır. Eski raporlar, okul ve kurumdan gelişim bilgileri yanınızda olsun.
- 05
Raporu teslim alın ve kuruma verin
Kurul kararı rapora dönüştürülür; rapor MEBBİS’e işlenir ve size teslim edilir. Raporu eğitim alacağınız özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine götürürsünüz; kurum raporu MEBBİS’te kendi üzerine bağlar.
İlk başvuru ile yenileme başvurusu aynı yoldan yürür; farkı, yenilemede kurumdan alacağınız gelişim bilgisinin (BEP hedefleri, aylık PKT dökümü, Gelişim Özet Formu) kurula sunulmasıdır. Bu belgeler kurulun çocuğun hangi modülde ilerlediğini, hangisinde takıldığını görmesini sağlar; yeni raporun programı ve modülleri buna göre şekillenir.
RAM’da değerlendirme nasıl yapılır?
Değerlendirmeyi RAM’ın özel eğitim değerlendirme kurulu yapar; kurulda özel eğitim öğretmeni, rehber öğretmen/psikolog ve gerekli görülen diğer uzmanlar bulunur. Çocuğun gelişim alanları (bilişsel, dil, sosyal, motor, öz bakım) gözlem, ölçek ve görüşmeyle değerlendirilir; ÇÖZGER’deki tıbbi tanı, okuldan ve varsa önceki kurumdan gelen gelişim bilgileriyle birlikte ele alınır. Kurul bu bilgilere dayanarak çocuğun hangi programa ve modüllere ihtiyaç duyduğuna, eğitimin bireysel mi grup mu olacağına ve raporun ne kadar süre geçerli olacağına karar verir.
- Değerlendirmeye çocuğunuzu dinlenmiş ve tok götürün; gün içindeki performans kararı etkiler.
- Kurumdan alınmış gelişim özeti ya da PKT dökümü varsa götürün; kurul devam eden eğitimi görebilir.
- Karara itiraz hakkınız vardır; itiraz yolu ve süresi rapor tesliminde RAM tarafından bildirilir.
Raporda neler yazar?
Raporu aldığınızda şu alanlara bakın; kurumla konuşurken her biri sorulacaktır.
| Alan | Ne anlama gelir |
|---|---|
| Destek eğitim programı | Çocuğun alacağı program: görme, işitme, dil ve konuşma, bedensel, otizm, zihinsel ya da öğrenme güçlüğü. Birden fazla program yazılabilir. |
| Modül / ihtiyaç bölümü | Program içinde hangi modüllerin çalışılacağı. Kurum BEP’i ve dersleri yalnız bu bölümlerden hazırlar. |
| Bireysel / grup kararı | Her program için eğitimin bireysel mi, grup mu, ikisi birden mi olacağı. Grup yazmıyorsa kurum grup dersi veremez. |
| Rapor geçerlilik süresi | Raporun başlangıç ve bitiş tarihi. Ödeme bitiş tarihine kadar yapılır; sonrası için yenileme gerekir. |
| Yerleştirme / kaynaştırma kararı | Okula giden çocuklarda okul türü ve kaynaştırma kararı da aynı raporda yer alabilir. |
Rapor kuruma teslim edildiğinde kurum, MEB eğitim desteği kapsamında çocuğunuza ayda 8 saat bireysel + 4 saat grup eğitimi verebilir; grup dersi ancak raporda grup kararı varsa planlanır. Hakların ayrıntısı için velinin hakları yazısına bakın.
- Raporu teslim alırken çocuğunuzun adı, kimlik numarası ve program bilgisini kontrol edin; yazım hatası MEBBİS’te kuruma bağlanmayı geciktirir.
- Bitiş tarihini ve bireysel/grup kararını not edin; kurumla ilk görüşmede bu iki bilgi sorulur.
- Raporun bir örneğini kendinizde saklayın; nakil, itiraz ve yenilemede gerekir.
Raporun süresi dolunca ne olur?
Rapor süresi raporda yazan bitiş tarihinde sona erer; ne kadar süreyle verildiği çocuğa ve kurul kararına göre değişir, standart bir süre yoktur. Bitiş tarihinden sonra kurum ders vermeye devam etse bile MEB destek ödemesi durur; bu nedenle kurumlar rapor bitiminde dersi keser. Boşluk yaşamamak için bitiş tarihinden yeterince önce yenileme başvurusu yapın: yeni bir ÇÖZGER gerekip gerekmediğini RAM’a sorun, kurumdan güncel gelişim özeti isteyin ve randevu alın. Yeni rapor, kurul kararına göre aynı ya da farklı program, modül ve bireysel/grup kararı içerebilir.
Raporu kuruma teslim ederken
Raporun aslını ya da onaylı örneğini kuruma verin; kurum raporu MEBBİS’te kendi üzerine bağlar. Çocuğunuz aynı anda yalnız bir kurumda kayıtlı olabilir; kurum değiştirmek isterseniz önce mevcut kurumdan ayrılış işlemi yapılır, sonra yeni kurum raporu üzerine alır. Teslimden sonra kurum Kaba Değerlendirme Formu ile başlangıç düzeyini belirler ve BEP hazırlar; BEP toplantısına katılmak ve hedefleri görmek hakkınızdır.
Kurumunuz Edisify kullanıyorsa raporun bitiş tarihini, kalan ders haklarınızı ve her dersin sonunda yapılan bilgilendirmeyi veli uygulamasından görürsünüz; yenileme zamanı yaklaştığında uygulama hatırlatır.