Zorunlu personel, bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinin açılış izni alabilmesi ve faaliyetini sürdürebilmesi için kadrosunda bulunması şart olan görevlilerdir. Dört başlıkta toplanır: kurum müdürü, uygulanan her destek eğitim programı için o programın zorunlu eğitim personeli, rehberlik hizmetleri için rehber öğretmen ya da psikolog ve kurumun türüne göre diğer personel. Kadro şartı yalnız açılışta değil, her ay verilen derslerde de aranır.
Bu yazı kadroyu ve ünvanları genel çerçevede anlatır; hangi programda kaç personel bulunacağı, alternatif ünvanlar ve haftalık ders saati sınırları MEB Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nin personel maddesinde (Md.7) düzenlenir. Sayı ve ünvan tereddüdünde yönetmelik metnini ve ilçe millî eğitim müdürlüğünün uygulamasını esas alın.
Kimler zorunlu personel sayılır?
- Kurum müdürü: Kurumun MEB nezdindeki sorumlusu. Ders programı, personel görevlendirmesi, aylık ders bildirimi ve denetim yazışmaları müdürün imzasıyla yürür.
- Zorunlu eğitim personeli: Kurumun izin aldığı her destek eğitim programı için, o programın öngördüğü alan öğretmeni ya da terapisti. Program sayısı arttıkça zorunlu personel çeşidi de artar.
- Rehber öğretmen / psikolog: Öğrencinin kuruma kabulünden aile görüşmelerine ve BEP biriminin çalışmasına kadar rehberlik hizmetini yürütür.
- Diğer personel: Kurumun türüne, kapasitesine ve sunduğu hizmete göre sağlık personeli, çocuk gelişimci, usta öğretici, büro ve yardımcı hizmet personeli. Hangi kurumda hangisinin şart olduğu yönetmelik ve standartlar yönergesinde tanımlıdır.
Bu dört başlık birbirinin yerine geçmez. Rehber öğretmen ders veremez, özel eğitim öğretmeni rehberlik hizmetini üstlenemez; müdürün ders verip veremeyeceği ise yönetmelikteki saat sınırına bağlıdır. Kadroyu planlarken her görevin ayrı bir kişiye ve ayrı bir onaya karşılık geldiğini varsayın; istisnalar için ilçe MEM’den yazılı görüş alın.
Programa göre zorunlu eğitim personeli
Her destek eğitim programı, dersin "kim tarafından" verildiğini de belirler. Aşağıdaki tablo alanda yaygın kabul gören eşlemeyi gösterir; kurumunuzun izin belgesinde yazan programlar için kesin ünvanı yönetmelik Md.7 ve ilgili program kılavuzundan doğrulayın.
| Program | Zorunlu eğitim personeli |
|---|---|
| Otizm | Özel eğitim öğretmeni |
| Zihinsel | Özel eğitim öğretmeni |
| Bedensel | Fizyoterapist |
| Dil ve konuşma | Dil ve konuşma terapisti |
| İşitme | İşitme engelliler alanı özel eğitim öğretmeni |
| Görme | Görme engelliler alanı özel eğitim öğretmeni |
| Öğrenme güçlüğü | Programın öngördüğü alan öğretmeni — yönetmelik ve program kılavuzundan doğrulayın |
"Ayda en az 2 ders" kuralı ne diyor?
Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün 13.07.2009 tarih ve 6697 sayılı yazısı, kadro şartını aylık ders pratiğine bağlar: bir programdaki öğrenciye bir takvim ayında verilen derslerin en az ikisi, o programın zorunlu eğitim personeli tarafından verilmelidir. Kuralın amacı açıktır: öğrencinin programı, o programın uzmanı tarafından en azından ayda iki kez bizzat izlenmelidir; kalan dersler görevlendirilmiş diğer eğitim personeliyle sürdürülebilir.
- Sayım birimi takvim ayıdır. Ay sonunda öğrenci-program çiftine bakılır; "geçen ay üç ders vermişti" bu aya sayılmaz.
- Program bazlıdır. Öğrenci iki programdan ders alıyorsa (ör. zihinsel + dil ve konuşma) her program için ayrı ayrı en az iki ders, o programın zorunlu personelinden gelmelidir.
- Normal ve telafi dersleri birlikte sayılır. Ayın ikinci dersi telafi dersi olarak verilmişse kural sağlanmış olur.
- Kural personel başına değil, öğrenci başına işler. Kurumda özel eğitim öğretmeni bulunması yetmez; o öğretmenin öğrenciyle o ay en az iki derste karşılaşması gerekir.
Somut örnek: otizm programındaki bir öğrenci ayda 8 bireysel ders alıyor. Bu derslerin en az ikisi özel eğitim öğretmeni tarafından verilmeli; kalan altısı kurumun görevlendirdiği diğer eğitim personeli tarafından verilebilir. Öğretmen o ay hiç ders vermemişse, öğrencinin ders sayısı tam olsa bile kural sağlanmamıştır.
Görevlendirme onayı ve çalışma izni
Bir kişinin kadroya yazılması onu ders vermeye yetkili kılmaz. Personelin göreve başlayabilmesi için ilçe millî eğitim müdürlüğünün görevlendirme onayı (çalışma izni) gerekir; onay MEBBİS’teki personel kaydına işlenir. Onaysız personelin verdiği ders, sistemde geçerli bir eğitmene bağlanamadığı için bildirime ve ödemeye konu olamaz.
- 01
Belgeleri toplayın
Diploma veya alan yeterlik belgesi, sözleşme, adli sicil ve sağlık beyanı gibi başvuru ekleri. Eksik belge, başvurunun iade edilmesinin en yaygın nedenidir.
- 02
İlçe MEM’e görevlendirme başvurusu yapın
Başvuru Özel Öğretim Kurumları Modülü üzerinden ve fiziki dosyayla yürütülür; ilçe uygulaması farklılık gösterebilir, süreci başvurudan önce teyit edin.
- 03
Onayın MEBBİS’e yansımasını bekleyin
Personel MEBBİS’te "görevli" görünmeden ders programına yazılmamalıdır. Onay tarihi, personelin ilk ders verebileceği tarihtir.
- 04
Ders programına ekleyin ve ünvanı doğru işleyin
Yazılım kullanıyorsanız personelin ünvanını programla eşleyin; "ayda en az 2 ders" kontrolü bu eşlemeye dayanır.
Kadro eksilince ne olur?
İstifa, uzun süreli rapor, doğum izni ya da başka kuruma geçiş kadroyu bir gecede eksiltebilir. Böyle bir durumda kurumun üç yükümlülüğü vardır: durumu ilçe MEM’e süresi içinde bildirmek, yönetmelikte öngörülen süre içinde yeni personel için görevlendirme onayı almak ve bu arada ilgili programdaki öğrencilerin derslerini mevzuata uygun biçimde sürdürmek. Boşluğun ne kadar süre tolere edildiği ve bu sürede o programa ders yazılıp yazılamayacağı yönetmelik ve ilçe uygulamasına bağlıdır; bu noktada varsayımla değil yazılı teyitle hareket edin.
- İlk gün: Ayrılışı ilçe MEM’e bildirin ve MEBBİS’teki personel kaydını güncelleyin; ayrılmış personel adına ders yazılmasını engelleyin.
- İlk hafta: Yeni personelin belgelerini toplayıp görevlendirme başvurusunu yapın; onay beklerken o programın öğrencilerinde "ayda 2 ders" durumunu ay sonuna kadar tek tek kontrol edin.
- Ay sonu: Zorunlu personelden iki ders alamayan öğrenci varsa bildirime yazmadan önce ilçe MEM ile durumu netleştirin; eksik ders sonradan açıklamaktan zordur.
Kuralı yazılımda izlemek
Kâğıt programda "bu ay bu öğrenciye özel eğitim öğretmeni kaç ders verdi" sorusu ay sonunda, çoğu zaman bildirim hazırlanırken fark edilir ve o noktada düzeltmek için gün kalmamıştır. Edisify, personel ünvanlarını programlarla eşler ve ders planlanırken öğrencinin o ayki derslerinde zorunlu ünvandan en az iki ders bulunmuyorsa uyarı verip onay ister; böylece boşluk ay sonunda değil, ders yazılırken görünür.